|
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΣΕΞ & ΖΩΗ Η ΕΛΛΑΔΑ ΜΠΑΙΝΕΙ ΣΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ «Χάρτης δικαιωμάτων» για τα άτομα τρίτης ηλικίας Δεν πρέπει να λησμονούμε ότι τα άτομα της τρίτης ηλικίας πρέπει να μπορούν:
Να επιλέγουν τον τρόπο ζωής τους.
Να διαβιούν σε αξιοπρεπείς συνθήκες στο οικείο φυσικό και κοινωνικό τους περιβάλλον.
Να διατηρούν την αυτονομία, την κοινωνική συμμετοχή, την επικοινωνία και να αυξάνουν την αυτάρκειά τους.
Να έχουν ίσες ευκαιρίες και κατοχυρωμένα δικαιώματα, ώστε να μη γίνονται αποδέκτες προκαταλήψεων και αποκλεισμών.
Να επιλέγουν, να διεκδικούν και να εξασφαλίζουν τους τρόπους και τα μέσα που βελτιώνουν την ποιότητα της ζωής τους.
Να απολαμβάνουν υπηρεσίες και παροχές που να τους εξασφαλίζουν υγεία, ποιότητα ζωής και επιβίωση.
Να εκφράζουν το δικαίωμά τους για σεξουαλική ζωή και όχι να ενοχοποιούν την ερωτική τους ανάγκη.
Να τους αναγνωρίζεται το δικαίωμα να επιλέγουν οι ίδιοι τους κινδύνους στους οποίους θα εκτεθούν (πολλοί θεωρούν ότι όλα είναι επικίνδυνα για τα άτομα της τρίτης ηλικίας -από τη διαχείριση των οικονομικών μέχρι το ανέβασμα μιας σκάλας).
Η κοινωνική συμμετοχή επιτυγχάνεται:
- με τις διαπροσωπικές σχέσεις
- με τη διαρκή αναζήτηση νέων ενδιαφερόντων
- με την απασχόληση και μετά τη σύνταξη
- μέσω κοινωνικών προγραμμάτων δραστηριοποίησης
- με την αναγνώριση των ηλικιωμένων ως ενεργών πολιτών και φορέων εμπειρίας.
Ταυτότητα έρευνας Η έρευνα διενεργήθηκε από τους τριτοετείς και πρωτοετείς φοιτητές του Τμήματος Κοινωνιολογίας, με επιβλέποντα τον επίκουρο καθηγητή του Τμήματος Ευστράτιο Παπάνη. Ελήφθησαν 400 συνεντεύξεις από άτομα τρίτης ηλικίας από πολλές περιοχές της Ελλάδας. Συμμετείχαν οι φοιτήτριες του Τμήματος Κοινωνιολογίας Ταουξή Γεωργία, Αννα-Μαρία Παπαδοπούλου, Βάσω Φολτίδου, Κατερίνα Χαραλάμπους, Ματίνα Γερογιάννη, Μαλκογιώργου Λεμονιά-Ελένη, Μυλωνά Ιωάννα.
ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ:
«ΤΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΤΡΙΤΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ» Απόμαχοι της δουλειάς - υπέρμαχοι της ζωής / Της ΣΟΦΙΑΣ ΝΕΤΑ Ζουν με λίγα χρήματα, που δεν επαρκούν για να καλύψουν τις ανάγκες τους, όμως οι περισσότεροι διαμένουν σε ιδιόκτητο σπίτι. Ξέρουν ότι ακόμα έχουν να προσφέρουν πολλά, αλλά αισθάνονται ότι η κοινωνία τούς αρνείται αυτό το δικαίωμα. Πέρασαν δύσκολα παιδικά χρόνια λόγω της Κατοχής και των άσχημων συνθηκών διαβίωσης που επικρατούσαν. Οι περισσότεροι έχουν παντρευτεί και έχουν αποκτήσει παιδιά και εγγόνια και αυτό ήταν το σημαντικότερο γεγονός της ζωής τους, άσχετα από την επαγγελματική πορεία που είχαν ή τις δύσκολες ιστορικά συνθήκες στις οποίες έζησαν.
Στην πλειοψηφία τους αναγκάστηκαν να εργαστούν από μικρή ηλικία και ασχολήθηκαν πιο πολύ με αγροτικές ασχολίες, ενώ οι περισσότερες γυναίκες δεν χρειάστηκε να εργαστούν. Σε γενικές γραμμές δηλώνουν ικανοποιημένοι από τον εαυτό τους και δεν θα άλλαζαν αρκετά πράγματα από αυτά που έχουν ζήσει.
Τα συμπεράσματα αυτά προκύπτουν για ηλικιωμένους της χώρα μας από πανελλαδική έρευνα που πραγματοποίησε πρόσφατα το Πανεπιστήμιο Αιγαίου με θέμα «Τα προβλήματα της τρίτης ηλικίας».
Οπως επισημαίνει στην «Ε» ο Ευστράτιος Παπάνης, επίκουρος καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου, «κοινωνικά αίτια αναγκάζουν τους ηλικιωμένους να αποδεχτούν ρόλους εξάρτησης (από την οικογένεια, την κρατική μέριμνα, το σύστημα πρόνοιας και περίθαλψης), που πολλές φορές είναι γενεσιουργοί παράγοντες κατάθλιψης.
Βάσει στατιστικών, οι κάτοικοι άνω των εξήντα πέντε ετών στην Ελλάδα αντιπροσωπεύουν το 18% του συνολικού πληθυσμού της χώρας (από 15% το 1995). Η γήρανση του πληθυσμού έχει σημαντικές επιπτώσεις οικονομικο-κοινωνικής υφής και μπορεί να θεωρηθεί μια σοβαρή απειλή της κοινωνικής συνοχής. Το 50% των γυναικών άνω των 65 ετών είναι χήρες και συνήθως διαβιούν μόνες τους, γεγονός που εντείνει τα προβλήματα της τρίτης ηλικίας. Το εισόδημα των ηλικιωμένων γυναικών είναι συστηματικά κατώτερο από εκείνο των ανδρών, δεδομένου ότι οι επαγγελματικές ζωές τους ήταν συνήθως αποσπασματικές, κατακερματισμένες ή ανύπαρκτες.
Η πλειοψηφία των ατόμων τρίτης ηλικίας και στα δύο φύλα διατηρεί το σεξουαλικό της ενδιαφέρον, αν και παρατηρείται συστηματική παρακμή σε όλες σχεδόν τις αισθήσεις και μείωση της δυναμικής των πνευμόνων (η οποία όμως αρχίζει να φθίνει από την ηλικία των 30 και μετά). Το 80% των ηλικιωμένων μπορεί να συνεχίσει να ασχολείται κανονικά με τις καθημερινές δραστηριότητες. Έρευνες έχουν αποδείξει ότι οι ηλικιωμένοι εργαζόμενοι είναι πιο παραγωγικοί από τους νέους, εργάζονται με πιο σταθερούς ρυθμούς, απουσιάζουν λιγότερο από τη δουλειά, έχουν περισσότερα κίνητρα και συνήθως η εμπειρία υποσκελίζει τη μυϊκή δύναμη.
Παράλληλα, οι περισσότερες έρευνες επιβεβαιώνουν ότι, αν και οι γεροντότεροι συνηθίζουν να παγιώνουν στάσεις και πεποιθήσεις, εντούτοις αντιδρούν κατά τον ίδιο τρόπο στην αλλαγή και στα νέα ερεθίσματα και αλλάζουν τις απόψεις τους με τον ίδιο ρυθμό, όπως και οι νεαρότεροι.
Αν και μαθαίνουν δυσκολότερα νέες τεχνικές, διαθέτουν περισσότερα κίνητρα για μάθηση, γεγονός που εξισορροπεί όποια μειονεξία. Ουσιαστικά μεταβάλλεται ο ρυθμός μάθησης και όχι η ικανότητα μάθησης. Όσο περισσότερο συμμετέχουν σε κοινωνικές δραστηριότητες και όσο περισσότερες ευθύνες αναλαμβάνουν, τόσο μειώνεται ο κίνδυνος ψυχικών διαταραχών.
Επιδημιολογικές μελέτες σε ηλικιωμένους, σημειώνει ο κ. Παπάνης, κατέδειξαν ότι το 10-25% αυτών εμφάνιζε συμπτώματα κατάθλιψης.
Υπολογίζεται ότι η κατάθλιψη σε γέροντες που δεν χρειάζονται περίθαλψη ή διαβιούν με τους δικούς τους φτάνει το ποσοστό του 5%, ενώ σε όσους καταφεύγουν σε νοσοκομεία και ιδρύματα για ηλικιωμένους ξεπερνά το 20%.
Μάλιστα, οι αυτοκτονίες ατόμων τρίτης ηλικίας αντιστοιχούν στο 18% των συνολικών αυτοκτονιών στον πληθυσμό. Ένα ποσοστό της τάξης του 45% υποφέρει από μελαγχολία ή άλλα πρόδρομα συμπτώματα κατάθλιψης, τα οποία σπάνια διαγιγνώσκονται.
Είναι άξιο προσοχής ότι στα νοσοκομεία δύσκολα αναγνωρίζεται η κατάθλιψη και αυτό οφείλεται:
α) στη δυσκολία αναγνώρισης και διάγνωσης της κατάθλιψης
β) στην προτεραιότητα της αντιμετώπισης άλλων σημαντικότερων προβλημάτων υγείας
γ) στην υποτίμηση της συχνότητας εμφάνισης της κατάθλιψης. * Μύθοι και αλήθεια * Η γήρανση είναι ένα αδιέξοδο με μόνη λύτρωση τον θάνατο. Η προσωπική ανάπτυξη και ολοκλήρωση σταματούν.
* Οι νοητικές λειτουργίες επιδεινώνονται και προκαλούν τα σκώμματα και την έλλειψη ανοχής από τον κοινωνικό περίγυρο.
* Τα άτομα της τρίτης ηλικίας είναι βάρος για τις οικογένειές τους.
**Οι περισσότεροι αγνοούν ότι η τρίτη ηλικία έχει εύρος που φτάνει μέχρι και τα 30 ή και παραπάνω έτη (από 65-100). Υπάρχει η τάση ισοπεδωτικής ομογενοποίησης, δηλαδή παράβλεψη του γεγονότος ότι οι διατομικές διαφορές είναι εντονότατες ανάμεσα στα άτομα της τρίτης ηλικίας -και συνήθως πιο εμφανείς σε σύγκριση με τα νεαρά άτομα- εξαιτίας ενδοατομικών, ψυχολογικών, βιολογικών και κοινωνικών παραγόντων (π.χ. άλλοι βρίσκονται σε χηρεία, άλλοι διαβιούν μόνοι και άλλοι με την οικογένεια, άλλοι εξακολουθούν να εργάζονται άτυπα, το ύψος των συντάξεων είναι διαφορετικό κ.λπ.). Το μόνο κοινό στα άτομα της τρίτης ηλικίας είναι η ηλικία τους.
**Η απώλεια μνήμης σε νεαρότερη ηλικία είναι εξίσου συχνή, αλλά αποδίδεται στο άγχος, στον φόρτο εργασίας και στις βιοτικές μέριμνες. Μετά τα 65 έτη αποδίδεται αποκλειστικά και εσφαλμένα στο γήρας.
Οι κοινωνικές νόρμες, η πρόσβαση και η δομή των χώρων είναι διαμορφωμένες για άτομα νεαρής ηλικίας. Τα πράσινα φανάρια για τους πεζούς διαρκούν λιγότερο, τα πεζοδρόμια φράζουν από παράνομα παρκαρισμένα αυτοκίνητα, τα ασανσέρ είναι προβληματικά κ.λπ. Η ίδια η κοινωνία δεν διευκολύνει τη ζωή των γερόντων.
Συχνές επαφές
**Τα περισσότερα άτομα τρίτης ηλικίας έχουν συχνές επαφές με τα μέλη της οικογένειάς τους. Το ποσοστό αυτών που παραμελούνται από τα παιδιά ή τα εγγόνια τους, ειδικά στην Ελλάδα, είναι πολύ μικρότερο από αυτό που φροντίζεται από την οικογένειά του.
Η προβολή, δηλαδή η τάση των νέων να προβάλλουν στους γεροντότερους τους δικούς τους φόβους για την απώλεια της υγείας και της ομορφιάς, της γονιμότητας και της ευεξίας, την αγωνία για τη φθίση και την παρακμή, το άγχος του θανάτου.
Οι μύθοι για την τρίτη ηλικία είναι αποκύημα της σύγχρονης βιομηχανικής κοινωνίας, που συνδέει την αξία με την παραγωγή και την ικανότητα πλουτισμού ή συγκέντρωσης πόρων. Στους Aboriginals της Αυστραλίας, όπως και στους ανατολικούς πολιτισμούς, οι γέροντες είναι πρόσωπα σεβαστά και φορείς των γνώσεων, της εμπειρίας, των παραδόσεων και της σοφίας. ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 30/08/2008
|
